huilende jakhalsAls je moe wordt van het negeren van je jakhals, geef je waarschijnlijk een ander of de omstandigheden de schuld van je vermoeidheid. Want dat is wat jakhalzen doen.

~ Justine Mol

Ben je ook zo moe van stress en machtsstrijd? Wil je ophouden met bestraffen en beschuldigen? Niet langer het gevoel hebben dat je kinderen de dienst uitmaken?

Dan is het tijd voor reflectie.

Op deze website schreef ik al veel en vaak over zelfconnectie. Een proces waarbij je de verbinding met jezelf zoekt zodat je vanuit je kracht en met compassie kunt reageren op een manier die vertrouwen, respect en harmonie geeft. Hiermee voorkom je dat je vanuit je gedachten, percepties en interpretaties of op oude emotionele triggers reageert. Wat, tragisch genoeg, vaak alleen maar meer stress en onrust, onbegrip, wrok, boosheid en afstand geeft.

Zelfconnectie is wel een heel specifieke manier om te reflecteren. Eentje die draait om mindfulness en kennis van jakhalzen. In dit artikel zal ik eens uitleggen wat ik versta onder jakhalzen en hoe ze je kunnen helpen in je ouderschap.

 

Het is een daad van geweld, elke keer wanneer je een ander iets probeert te laten doen uit verplichting, schuld, schaamte, angst voor straf of om een beloning te krijgen..

 

Jakhalzen

De jakhals als diersymbool in de Geweldloze Communicatie staat voor al het denken, spreken of gedrag dat zorgt voor een blokkade in je natuurlijke compassie voor jezelf en anderen. En jee, dat zijn er een hoop. We oordelen, vergelijken, beschuldigen, beschamen, slachtofferen, bekritiseren, bestraffen en dwingen wat af. Veelal buiten ons eigen bewustzijn, omdat het zo gewoon is, het is de taal en cultuur waarmee we van kleins af aan zijn opgevoed. In mijn ebook ga ik uitgebreider in op de 4 manieren waarop dit zich uit in ons taalgebruik.

Maar in essentie is de jakhals terug te voeren op één simpele overtuiging. Het idee dat er zoiets bestaat als goed/fout, of goed/verkeerd. Dualisme.

Zodra we de dingen die in ons leven gebeuren, bijvoorbeeld je kind die iets doet wat niet mag, gaan beoordelen in termen van goed of fout dan maken we (relationeel) geweld heel aantrekkelijk. En hier gebruik ik de term geweld in de breedste zin van het woord. Dus niet alleen fysiek of door te schelden ofzo. Maar dat elke keer wanneer we iemand iets willen laten doen uit verplichting, schuld, schaamte, angst voor straf of om een beloning te krijgen, we die persoon geweld aandoen.

Wanneer mijn zoon gaat zitten oefenen met zijn veters strikken en zegt dat ik hem niet mag helpen terwijl ik op tijd op mijn afspraak wil zijn, kan ik het fout gaan vinden dat hij geen rekening met mij houd, totaal niet luistert en niet meewerkt. Deze manier van denken maakt het dan aanneembaar en zelfs aanlokkelijk voor mijzelf om hem streng toe te spreken, over te halen met een beloning in het vooruitzicht of zelfs fysiek te dwingen door het strikken van hem over te nemen. Terwijl ik het de dag ervoor, toen ik die gedachte niet had, reuze schattig vond om te zien hoe gefocused hij aan het oefenen was op deze nieuwe vaardigheid. Het ligt dus niet aan wat mijn zoon doet hoe ik mij daarbij voel en hoe ik erop reageer, maar aan mijn eigen gedachte dat het verkeerd is wat hij doet (of dat hij het op dat moment doet).

 

Elke jakhals is eigenlijk een giraf met een taalgebrek.

 

Wie is de jakhals?

Je zou nu kunnen denken dat de jakhals dus “slecht” is. En jezelf voornemen om niet meer te oordelen. Het grappige daaraan is dat dit ook weer een voorbeeld van goed/fout denken is. Je oordeelt dan over het oordeel. Het lastige van niet willen oordelen is dat het onmogelijk is. Als je al wat geoefend bent in mindfulness dan weet je waarschijnlijk al dat het niet mogelijk is om bewust je gedachten te stoppen. Je hersenen doen niet anders, daar zijn ze op gemaakt. En het is hartstikke normaal. Gedachten komen en gaan. Wat wel mogelijk is, is om te kiezen waar je jouw focus wil leggen. Op de goed/fout gedachten? Of wat anders?

Dankzij Geweldloze Communicatie leerde ik dat elk oordeel een tragische uiting is van onvervulde behoeften. Dit betekent dat de jakhals je eigenlijk wil helpen om je behoeften te kennen. En vervulde behoeften, daar word je gelukkig van. Je jakhals probeert je dus, op een wat onhandige manier, te helpen gelukkig zijn. Het goede nieuws daarvan is dat eigenlijk in elke jakhals een giraf* schuilt. Een baby-giraf met een taalgebrek. Het enige wat we hoeven te doen om nooit meer het gedrag van onze kinderen persoonlijk te nemen, is de jakhals te vertalen naar de onderliggende behoefte, zodat je daarop kunt focussen in plaats van op die gedachten.

In het voorbeeld van mijn zoon en zijn veters had ik dus behoefte aan samenwerking, rekening houden met elkaar en gehoord worden in het feit dat ik het belangrijk vind om mijn afspraken na te komen. En met mijn focus daarop, heb ik meer ruimte om ook rekening te houden met zijn behoeften. Want mijn jakhals voelt zich gehoord en kan ophouden met blaffen. Bovendien heb ik veel meer kans op samenwerking, gehoord worden en rekening houden met elkaar wanneer ik rustig blijf.

)* De giraf staat symbool voor geweldloos communiceren, de taal van compassie.

Giraf met een taalgebrek

Wat ik wil bereiken met dit artikel is dus niet dat je jezelf over de kop gaat slaan dat je jakhalst, en zelfs niet dat je stopt met jakhalzen. Wat ik je wel toewens is dat je je bewuster kunt worden van je eigen jakhalzen. En je helpen op termijn je vermogen te vergroten om zelf te kiezen of je met je giraf of met je jakhals verder wilt. Het helpt je daarbij niet om een deel van jezelf af te wijzen door het te beoordelen als fout of de jakhals gaan proberen te onderdrukken. Bedenk je dus dat de giraf en de jakhals allebei bij ons horen en allebei belangrijk zijn. De jakhals geeft namelijk veel informatie over wat je wilt en nodig hebt. Je wordt dan boos, bang of verdrietig omdat je iets niet krijgt. Het is dus niet handig om dit signaal te willen onderdrukken.

Oefening voor in het dagelijks leven

Oefening 1.
Wanneer je bemerkt dat je gedachten veranderen in oordelen, schuld, eisen of denken in termen van ‘verdienen’, probeer dan deze gedachten bewust in jezelf te herhalen. Op deze manier, met de jakhals in je volle bewustzijn, heb je meer ruimte om te kiezen. Wil ik verder in oordelende modus of mijn focus verleggen?

Oefening 2.
Als je al wat bedreven bent in het leren herkennen van je jakhalzen is er het risico dat je jezelf gaat bekritiseren hierom. Dan ga je dubbel oordelen. Oordelen over je kind én oordelen over jezelf voor het hebben van oordelen. En als je in zelfverwijt schiet wordt het alleen maar moeilijker om te verbinden met jezelf. Deze oefening kan je helpen om hieruit te blijven:

Probeer de jakhalzen om je heen te herkennen, ze zijn overal. In gesprekken op kantoor, in de media, wanneer je aankondigingen hoort of een instructiebord leest. Of in hoe je tegen jezelf praat. En vraag je dan af, wat zou de persoon die de jakhals uit nodig hebben op dit moment, waar verlangt diegene naar? Wanneer je jakhalzen hoort, train je zo jezelf om eerst de behoefte te raden achter de stelling, in plaats van te veroordelen hoe de boodschap gebracht wordt. Dit is het begin van je giraffenoren ontwikkelen.

Spiekbriefje

Om woorden te geven aan je behoeften zonder dat er stiekem toch een jakhals insluipt kun je mijn spiekbriefje gebruiken. Download het hier gratis en voor niks.

Meer weten?