At the core of all anger is a need that is not being fulfilled.

~ Marshall Rosenberg

 

We zaten in de auto, onderweg naar de kringloop en nog even tanken. Daar konden ze dan een leuk speeltje uitkiezen, het was een mooie dag, we hadden het gezellig met elkaar. En ineens, uit het niets, hoor ik mijn bijna 5 jarige zoon op de achterbank zeggen: “Mama ik vind je stóm!”. Hij is duidelijk heel boos op mij. En ik weet niet hoe ik het heb. Heb er werkelijk geen idee van wat ik verkeerd gedaan zou kunnen hebben.

Meteen is er ook verontwaardiging in mij. Hoe durft hij zo tegen mij te praten? Dat haalde ik mij vroeger echt niet in mijn hoofd om te zeggen tegen mijn moeder! En ergens is ook een heel zacht stemmetje, die van mijn Geweldloze Communicatietrainer waar ik een jaartraining volg, dat mij toefluistert dat het slechts een gevoel en een behoefte is. Net genoeg om te beseffen dat ik ook eerst kan ademen.

Boosheid

Boosheid is voor velen van ons een van de lastigste emoties om bij te blijven. Wanneer iemand boos is voelen we ons daar vaak verantwoordelijk voor. En dan moeten we iets doen om de boosheid bij de ander weg te nemen, op te lossen. Als jouw jeugd vergelijkbaar was met de mijne dan is jouw ervaring met boosheid er waarschijnlijk een van onveiligheid. De angst dat de ander je niet meer aardig vind waardoor je behoefte om erbij te horen in het gedrang is. Wij mensen zijn sociale wezens, verbinding is van levensbelang. Val je buiten de groep dan sta je alleen, en alleen kun je niet overleven. Een diepgewortelde existentiële angst dus.

En misschien kijk je ook met angst terug op de uitwerking van de conflicten die er waren naar aanleiding van boosheid. Families die uit elkaar vallen nadat er woorden waren, doodgezwegen worden wanneer je iets fout had gedaan als kind of klappen krijgen omdat jij je ouders boos had gemaakt met jouw gedrag.

Conflict betekent voor velen van ons ruzie en ruzie betekent verwijdering, uit contact gaan, en geweld. En dan vergeten we wat boosheid en conflict eigenlijk is. Dat boosheid slechts een gevoel is dat wijst op onvervulde behoeften. En conflict een aanwijzing dat er strategieën zijn die niet de behoeften van de ander vervullen en een uitnodiging om samen nieuwe strategieën te verkennen die meer behoeften kunnen vervullen. Een kans om voor mijzelf te zorgen ook, want wanneer ik mijn behoeften probeer te vervullen ten koste van de behoeften van de ander, blijft mijn eigen behoefte aan zorg, respect, bijdragen, verbinding etc. ook onvervuld. Een conflict is eigenlijk een kado. Een kans om het leven voor iedereen fijner te maken.

Dankzij Geweldloze Communicatie en door het oefenen met in verbinding blijven, ook tijdens conflict en heftige emoties, leerde ik de afgelopen jaren, meer en meer vertrouwen dat boosheid niet het einde van de wereld is. Waar ik voorheen helemaal van slag raakte als mijn zoon een driftbui had, leerde ik meer en meer compassie hebben voor mijn eigen boosheid en die van anderen. En deze steeds vaker te blijven zien als slechts een uiting van een onvervulde behoefte. Zo ook deze keer in de auto toen de boosheid uit het niets leek te komen en mij overviel.

 

Ben je met 5 jaar oud eigenlijk niet een beetje te groot om nog melkies te drinken?

 

Melkies

Toen ik zwanger raakte van zijn broertje wilde Thibo niet meer bij mij aan de borst en kreeg hij donormelk via het Moedermelk Netwerk. Toen Bence geboren was en ik weer melk had kolfde ik nog een jaar voor hem en toen het kolven ook niet meer echt lukte, Thibo was toen 2,5 jaar oud, stapten we over op rijstmelk. Op die leeftijd dronk hij al niet veel meer natuurlijk, en toch voelde ik mij ongemakkelijk bij dat dagelijkse flesje om mee in slaap te vallen. Dus toen zijn 5e verjaardag in zicht was raakte ik ervan overtuigd dat dit wel een mooi moment was om ermee te stoppen. Melk is toch voor baby’s? Ik vond dat hij het eigenlijk niet meer echt nodig had, en durfde niet heel duidelijk mijn grens te zeggen maar ook niet te rekenen op zijn begrip en medewerking en begon hem, met de beste bedoelingen, heel subtiel te manipuleren. “Ben je met 5 jaar oud eigenlijk niet een beetje te groot om nog melkies te drinken?” vroeg ik hem. Maar Thibo bleef als gewoonlijk om zijn melkies vragen voor het naar bed gaan.

En toen zei hij een paar dagen later ineens dat hij me stom vond. Die kwam binnen. En toch lukte het mij om niet te reageren maar te luisteren. Ik vroeg of hij boos was. En toen kwam er een hele waterval aan woorden. Dat flesjes nog helemaal ok zijn voor 5 jarigen en dat hij eigenlijk pas groot genoeg is om geen melkies meer te drinken als hij 6 jaar is… Ik stelde nog wat vragen en Thibo gooide er nog wat meer uit waarom hij boos was. Niet eerlijk en het was gemeen en niet waar wat ik zei… en ineens hoorde ik mijzelf vragen of hij misschien bang was dat ik niet meer van hem houd als hij om zijn flesje zou vragen. Of hij zich vrij wilde voelen om te kunnen vragen om datgeen wat hij zo lekker vind en graag heeft. Zonder bang te zijn dat ik hem dan niet meer lief vindt. Hij zei op alles “Ja”, en dat raakte me zo dat ik ervan moest huilen.

Ik vroeg hem of hij wilde horen wat er in mij omging en hij zei “Ok”. En toen legde ik hem uit dat ik verdriet voelde om dat te horen omdat ik juist graag wil dat hij het gevoel heeft dat ik van hem houd, en hem gun om niet bang te hoeven zijn voor mijn reactie. Maar dat ik ook wat bezorgd was over de flesjes melk. En net toen ik een hele uitleg wilde gaan geven over siliconen speentjes en melksuikers na het tandenpoetsen, over tandplak, gaatjes en beugels, arsenicum in rijstemelk en weet ik het meer, realiseerde ik mij ineens dat ik hem liever zie opgroeien met rotte tanden dan met het gevoel dat mijn liefde voor hem afhangt van iets onbenulligs zoals een flesje melk dat hem zoveel troost en voorspelbaarheid geeft. En ik slikte mijn woorden in.

In plaats daarvan zei ik hem dat het me heel erg speet dat ik dat zo gezegd had, dat ik wenste dat ik beter over mijn woorden had nagedacht. En dat ik hem zijn flesje gunde zolang als hij hem nodig had. In plaats van hem van gedachten te willen veranderen, te gaan redeneren en mijn goede bedoeling te gaan verdedigen, voelde ik veel compassie voor de belangrijke behoefte die hij uitsprak. Om er te mogen zijn, zijn behoeften te mogen hebben en daarin onvoorwaardelijke steun te krijgen. Wat mij inspireerde om meer te vertrouwen dat hij zelf weet wat goed voor hem is, zelfs wanneer de gangbare opvatting heel anders is.

 

Een conflict is een kado, een kans om het leven voor iedereen fijner te maken.

 

Het kado van mijn zoon

Terwijl ik het verhaal opschrijf voel ik mij weer zo intens trots dat mijn zoon zich veilig genoeg voelde bij mij om zijn boosheid te uiten. Als hij dat niet had gedaan, was ik onwetend en met de beste bedoelingen keihard over zijn grenzen gegaan. En doordat hij mij dit kado gaf van zijn behoeften met mij delen, zelfs al was het met de onhandige woorden van een kleuter, begon ook bij mij een heel proces wat tot veel inzicht en heling leidde.

Erop reflecterend wat mij ertoe had gebracht om hem zo compassieloos te manipuleren realiseerde ik mij dat ik mijn eigen schaamte aan het afdekken was. Ik had sterke oordelen over mijzelf. Dat ik zo onzorgvuldig en veels te vroeg weer zwanger was geraakt en daardoor mijn zoon de beste nutritionele start van de borstvoeding had ontzegd. Hij is lactose intolerant en reageerde slecht op kunstvoeding. Hem van moedermelk blijven voorzien, minimaal tot de leeftijd van 2 jaar zoals de Wereldgezondheidsorganisatie adviseert, was nog een hele toer. En een zeer pijnlijke ervaring. Dat flesje voor het slapen gaan was zo dus eigenlijk symbool komen te staan voor mijn falen als moeder. Een ongemak dat ik probeerde te ontlopen door hem ‘op tijd’ van die fles af te helpen.

Het empatisch luisteren naar Thibo confronteerde mij met dit ongemak en was de catalysator voor het vragen van empathie voor mijzelf en zo naar mijn eigen pijn te gaan kijken. Inmiddels ben ik weer bij het besef dat ikzelf ook geen borstvoeding kreeg en ook nu nog regelmatig junk food en andere dingen eet waarvan ik niet weet of ze nu wel zo gezond zijn. En toch ben ik er nog steeds en leid ik een fijn leven zonder gezondheidsproblemen. En Thibo heeft die paar jaren met BPA’s en melksuikers op zijn tanden ook overleefd en is helemaal uit zichzelf gestopt met zichzelf in slaap drinken. De schaamte is opgelost. En ik heb mijn zoon keuze kunnen geven en onvoorwaardelijkheid.

Een paar dagen later, ook weer uit het niets, we waren bij de IKEA aan het lunchen, vroeg Thibo mij: “Dus, ik mag nog steeds mijn melkies krijgen toch?” Ik moest lachen en legde uit dat hij helemaal niet om mijn toestemming hoeft te vragen. Dat het echt helemaal aan hem was om te beslissen hoe lang hij nog melkies wil hebben. En dat ik hem nog steeds lief zou vinden, hoe dan ook. De glimlach op zijn gezicht terwijl hij die woorden op zich in liet werken zal ik nooit meer vergeten!

 

Je hoeft de boosheid niet weg te nemen. Echt luisteren is genoeg.

 

Omgaan met boosheid:

De grote truuk is om er niet mee om te gaan. Je hoeft niks te fixen, de boosheid weg te halen, op te lossen of je kind te overtuigen dat die niet terecht is. Natuurlijk had ik meteen kunnen zeggen dat mijn zoon toch heus wel weet dat ik van hem houd en dat ik juist het beste voor heb met hem om van die fles af te willen. Maar dit had hem zeker niet de bevestiging gegeven dat hij er mocht zijn waarin hij echt die onvoorwaardelijke liefde kan voelen. Die onvoorwaardelijke liefde zat hem in het ‘er zijn’, het blijven luisteren totdat ik zo geraakt werd door wat hij vertelde dat mijn hart openging. Omgaan met boosheid komt dus eigenlijk neer op oefenen met empatisch luisteren.

  1. Merk op dat je wil gaan reageren, verdedigen, uitleggen of zelf boos worden als tegenreactie. Stop, en adem.
  2. Zet je intentie bij compassie. Je weet dat ook boosheid niets meer is dan een uiting van onvervulde behoeften. Je hoeft niets te veranderen, je zin te hebben of gelijk te krijgen, je gaat alleen kijken welke behoeften dit zijn.
  3. Sta stil bij je eigen gevoelens en vraag jezelf af: Wat heb ik nodig?
  4. Bedenk je dat je gaat zorgen voor deze behoefte(n) ongeacht wat jouw kind je te vertellen heeft en hoe driftig die ook mag zijn, nu of later komt jouw behoefte ook aan bod.
  5. Verleg nu je focus naar je kind, wat zou die voelen en nodig hebben?

 

Meer begeleiding?

Ik bied een compleet programma om ouders en (beroeps)opvoeders te helpen op hun pad van zelftransformatie, hun waarden gaan leven en voorleven, onvoorwaardelijk ZIJN in plaats van onvoorwaardelijk DOEN. Module 1, de introductietraining van het programma Ouderschap met Compassie gaat om het bewust worden van de patronen, en geeft je inzicht in hoe het communicatiemodel je hierbij kan helpen. In Module 2, de basistraining leer je de fijne kneepjes om met lastige emoties als schuld, schaamte, angst, depressie en boosheid om te gaan. En met de mensen die je ontmoet in de training ga je een veilige community creëren zodat empatische ondersteuning voor jezelf ook gemakkelijker en toegankelijker wordt. Voor ouders die reeds een training bij mij volgden is er ook een Facebook community waar we verhalen, missers en successen delen en steun en empathie kunnen ontvangen.

Meer lezen?